دست آخر نوشته‌ ساموئل بکت با ترجمه مهدی نوید در نشر چشمه عرضه شد.

به گزارش ایبنا آن‌چه در دست آخر به‌ مثابه کنش قلمداد می‌شود اگر جزئی نباشد ساده است. یک زوج مرد، ارباب و خدمتکار(هَم و کلاو) در یک پناهگاه یا یک جور انباری اقامت دارند. تصویر آخرالزمانی است، انگار آن‌ها تنها بازماندگان فاجعه‌ای نامعلوم‌اند. هر دو رو به موت اگرچه هنوز نمرده‌اند...

پناهگاه روی یک صخره است، در حاشیه‌ دو جهان. سمت چپ مخاطب پنجره‌ای رو به دریاست و سمت راست وی رو به زمین است. پنجره‌ها بلندتر از آن‌اند که کلاو بتواند بدون کمک نردبان از آن‌ها به بیرون نگاه کند. چیدمان صحنه حس درون جمجمه‌ی انسان را خلق می‌کند. بیرون یک زمین هرز فیزیکی است؛ درون، آگاهی منفک. اگرچه این نمایش‌نامه در پس آیند جنگ جهانی دوم نوشته شد، چرک‌نویس‌های ابتدایی پس از جنگ جهانی اول نوشته می‌شود

«دست آخر» ترجمه‌ای از نسخه‌ای انگلیسیِ Fin de Partie است. این نسخه را بکت ترجمه‌ کرده است. او ترجمه اثرش به زبانی دیگر را سخت توصیف کرد و از خروجی آن ناراضی بود، به دوست‌اش درباره این تجربه می‌گوید، «وحشت یک پرده‌ای» بود.

در بخشی از این نمایش‌نامه آمده است :«کلاو می‌رود و زیر پنجره‌ی سمت چپ می‌ایستد. تلولتو راه می‌رود. به پنجره‌ی سمت چپ می‌نگرد. می‌چرخ و به پنجره‌ی سمت راست می‌نگرد. می‌رود و زیر پنجره‌ی راست می‌‌ایستد. به پنجره‌ی سمت راست می‌نگرد. می‌‌چرخد و به پنجره‌ی سمت چپ می‌نگرد از صحنه بیرون می‌رود، بی‌درنگ با نردبانی تاشو و کوچک برمی‌گردد، می‌بردش و زیر پنجره‌ی سمت چپ می‌گذارد، ازش بالا می‌رود، پرده را کنار می‌کشد. پایین می‌آید، شش قدم (برای مثال) به سوی پنجره‌ی سمت راست برمی‌دارد، برمی‌گردد نردبان را بردارد، برش می‌دارد و می‌گذاردش زیر پنجره‌ی سمت راست، ازش بالا می‌رود، پرده را کنار می‌کشد. پایین می‌آید، سه قدم به سوی پنجره‌ی سمت چپ برمی‌دارد، برمی‌گردد نردبان را بردارد، برش می‌دارد و می‌گذاردش زیر پنجره‌ی‌ سمت چپ...»

در تکه‌ای دیگر از این روایت آمده است:«یه دیوونه رو می‌شناختم که فکر می‌کرد دنیا به آخر سیده. نقاش بود و حکاک. خیلی دوستش داشتم. می‌رفتم و می‌دیدمش. توی دیوونه‌خونه. با دست‌هام می‌گرفتمش و می‌کشوندمش کنار پنجره. ببین! اون جا! ذرت‌های در حال قد کشیدن! حالا اون جا! ببین! بادبون‌های قایق‌های ماهی‌گیری! همه‌ی اون زیبایی! دستش رو پس می‌کشید و به گنج خودش برمی‌گشت. هراسون بود. هرچی دیده بود خاکستر بود. »

«دست آخر»، به قیمت بیست و سه هزار‌تومان عرضه شده است. این اثر دربرگیرنده‌ نمایش‌نامه «دست‌آخر»، «حواشی و تعلیقات» و «زندگی‌نامه ساموئل بکت» است. اخیرا به قلم این مترجم کتاب‌ «مالون می‌میرد» از ساموئل بکت در نشر یاد شده منتشر شده است.

منتشرشده در تازه های نشر

نشست بررسی مجموعه هفت جلدی نمایشنامه‌های «آن، مان، نباران» اثر مصطفی رحماندوست ساعت ۱۹ روز ۲۴ خرداد در مصلای امام خمینی(ره) برگزار می‌شود.

به گزارش ایبنا، مجموعه هفت جلدی «آن، مان، نباران» هفت نمایشنامه‌ به قلم مصطفی رحماندوست شاعر شناخته شده و چهره مطرح ادبیات کودک و نوجوان کشور است که در آن نمایشنامه‌ها به جای «یکی بود یکی نبود» با «آن‌مان نباران» آغاز می‌شوند.

رحماندوست درباره مجموعه «آن، ما، نباران» می‌گوید: وقتی بچه بودیم یکی از بازی‌های‌مان مامان‌بازی بود و به شکل نمایش اجرا می‌کردیم. بر همین اساس همیشه به این فکر بودم نمایش‌نامه‌هایی برای کودکان بنویسم تا بتوانند در خانه و در کنار پدر و مادرهای‌شان آن را اجرا کنند. بر این اساس سه نمایش‌نامه نوشتم و در مجله‌های رشد منتشر کردم و خیلی مورد استقبال قرار گرفت و بسیاری گفتند ما این نمایش‌نامه‌ها را در خانه و در مهدکودک اجرا کردیم. من تحت تاثیر قرار گرفتم و تعداد دیگری نمایش‌نامه نوشتم که کلاً شد هفت نمایش‌نامه و آن‌ها را منتشر کردم.

این شاعر و نویسنده همچنین درباره هدفش از تولید این مجموعه بیان می‌کند: می‌خواستم با این کار به صورت غیر مستقیم به کودکان بگویم که با هم دعوا نکنند و بدانند هر کسی ویژگی‌های مثبت و منفی دارد و کسی بر دیگری برتری ندارد. در این کتاب‌ها به کودک آموزش داده می‌شود که یک فرد سوم بی‌طرف می‌تواند بین آن‌ها قضاوت کند و مشکل‌ها را حل کند. این نمایش‌نامه‌ها را کودکان می‌توانند در منزل و مهدکودک‌ها با حداقل امکانات اجرا کنند.

به گفته رحماندوست نمایش مادر هنرهای دراماتیک است و قدرت خلاقه و اعتماد به نفس بر روی پای خود ایستادن به بچه‌ها را می‌دهد، به آن‌ها می‌آموزد زمانی که در حرف زدن گیر می‌کنند خودشان دیالوگ بسازند.

مجموعه «آن‌مان نباران» برای گروه سنی «الف» سروده شده و شامل جلد اول (یک بابا و یک مامان)، جلد دوم (یک مسواک و یک دندان)، جلد سوم (یک اخمو و یک خندان)، جلد چهارم (بهار بود و زمستان)، جلد پنجم (قصه گرگ و چوپان)، جلد ششم (قصه باغ و باغبان) و جلد هفتم (قصه ابر و باران) هستند که به تازگی از سوی انتشارات سوره مهر روانه بازار کتاب شده است.

بر اساس خبر رسانه خبری سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، فرهنگ‌سرای بندگی در قالب ویژه برنامه‌های ماه مبارک رمضان، بر آستان جانان، از سوم تا هفدهم ماه مبارک رمضان برابر با هشتم تا بیست و دوم خردادماه از ساعت ۱۹ روز ۲۴ خرداد در مصلای امام خمینی(ره) دایر خواهد بود و برنامه معرفی و بررسی کتاب «آن، مان، نباران» در روز چهارشنبه هفدهم خردادماه، از ساعت ۱۹:۳۰ تا اذان مغرب برگزار می‌شود.

منتشرشده در اخبار

«مهمان ناخوانده» نخستین موفقیت بزرگ اشمیت در تئاتر به حساب می آید. نمایشنامه ای که او را در فرانسه و جهان به عنوان یک نمایشنامه نویس درخشان مطرح کرد. اشمیت درباره «مهمان ناخوانده» می گوید: «وقتی نگارش مهمان ناخوانده را به پایان رساندم، مانند نوشته های دیگرم، نظر دوستان نزدیکم را درباره این نمایشنامه پرسیدم. برخی از آنان گفتند نمایشنامه فوق العاده ای است. یکی دیگر گفت به نظرش اصلاً متن جالبی نیست. طبیعتاً به حرف او گوش کردم و متن را ته کشوی میزم به فراموشی سپردم. چند ماه بعد، اصرار دوستان و ذوق یک تهیه کننده باعث شد مهمان ناخوانده به اجرا برسد. شب اول اجرای مهمان ناخوانده، در 21 سپتامبر 1993، فقط دو تماشاچی داشتیم که بلیط خریده بودند، آن هم پدر و مادرم که هر دو به اصرار برای بلیطشان پول داده بودند. و چیزی نگذشت که سه جایزه مولیر را آن سال به من دادند. من این متن را در خلوت خود نوشته بودم، بر اساس یک نیازبه شدت درونی و شخصی، به حدی که فکر نمی کردم غیر از چند دوست مهربان کس دیگری بتواند با آن ارتباط برقرار کند. »
«مهمان ناخوانده» جدال درونی فردی است فرهیخته به نام «فروید» بر سر ایمان یا بی ایمانی. در این نمایشنامه فروید و ناشناس چیزهای زیادی برای گفتن به هم دارند چرا که هیچ یک به دیگری ایمان ندارد.

در بخشی از متن کتاب می خوانیم:

  • انسان چیه: دیوانه ‏ای در زندانش که بین خودآگاه و ناخودآگاهش شطرنج بازی می کنه!
  • آدم طعم یه میوه رو تنها بعد از خوردنش می چشه. و شما از اون آدم هایی هستین که تنها بهشتشون بهشت گمشدست.
  • هیچ کسی برای زندگیش خواب های خوب ندیده بود. هیچ کسی روی گهوارش خم نشده بود تا براش پیروزی و درخشش و عشق های زیبا آرزو کنه. دیوانه ها همیشه بچه هایی هستن که هیچ کسی براشون خواب خوب ندیده.
  • عقل روح ها رو فراری داد... جاشون پزشک ها اومدن. تنها انسانه که می تونه با انسان هم دردی کنه.
منتشرشده در کتاب

فراخوان هشتمین دوره‌ ی‌ انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران با هدف شناسایی، معرفی و تقدیر از نویسندگان و مترجمان برترین نمایش‌نامه‌های تألیفی و ترجمه و پژوهش گران ادبیات نمایشی منتشر شد.

به گزارش ایسنا بر اساس خبر رسیده از کانون نمایش‌نامه‌نویسان خانه‌ ی تئاتر ایران، در این دوره بِهترین آثار ادبیات نمایشی ایران و پژوهش‌های ادبیات نمایشی به زبان فارسی که در قالب کتاب یا نشر از فروردین سال ۱۳۹۲ تا اسفند سال ۱۳۹۵ منتشر شده باشد، در بخش‌های زیر انتخاب و معرفی خواهد شد:

۱-نمایش ‌نامه ‌های تألیفی
۲- نمایش‌نامه‌های ترجمه ‌شده به فارسی
۳- پژوهش تألیفی ادبیات نمایشی
۴- پژوهش ترجمه‌ شده ‌ی ادبیات نمایشی
۵- ناشر برگزیده
:شرایط و مقررات
۱-نمایش‌ نامه ‌ها و پژوهش ‌های ادبیات نمایشی باید به زبان فارسی نوشته شده باشد.
۲- از نظر موضوعی محدودیتی در هشتمین دوره ‌ی‌ انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران وجود ندارد اما آثار حوزه ‌ی ادبیات نمایشی کودک و نوجوان مورد ارزیابی قرار نمی گیرد.
۳- در صورتی که نمایش ‌نامه یا پژوهش به صورت کتاب منتشر شده باشد، می ‌بایستی چاپ اول آن مربوط به سال ‌های ۹۲ تا ۹۵ باشد. (ملاک چاپ آثار، سال انتشار و چاپ نخست درج ‌شده در شناس نامه ‌ی کتاب است.)
۴- به برگزیدگان هر یک از بخش ‌های هشتمین دوره ‌ی‌ انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران در مراسم اختتامیه ‌ای که برگزار خواهد شد، تندیس، لوح تقدیر و جوایز ارزنده ‌ای اهدا خواهد شد.
۵- همه ‌ی نمایش ‌نامه‌ها و پژوهش ‌های منتشرشده به صورت کتاب، براساس آمار خانه ‌ی کتاب ایران به صورت خودکار وارد این ارزیابی فرهنگی هنری خواهند شد و مولفان و ناشران می ‌بایستی شش نسخه از هر عنوان اثر انتشاریافته ‌ی خود را به دبیرخانه ‌ی هشتمین دوره ‌ی‌ انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران ارسال کنند.
گاه شمار هشتمین دوره ‌ی انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران:
۱. انتشار فراخوان و آغاز ارسال آثار: ۱۷ اسفندماه ۱۳۹۵
۲. پایان مهلت ارسال آثار به دبیرخانه: ۳۱ فروردین ۱۳۹۵
۳. آغاز داوری آثار: ۱۶ اردی بهشت ماه ۱۳۹۵
۴. اعلام اسامی نامزدها: ۲۰ شهریورماه ۱۳۹۵
۵. آیین پایانی: ۳۱ شهریورماه ۱۳۹۵
فرم تقاضای شرکت در هشتمین دوره‌ ی‌ انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران:
۱. نام نمایش‌نامه / پژوهش:
۲. نام نویسنده / پژوهش گر / مترجم:
۳. نام ناشر:
۴. تاریخ و محل تولد:
۵. میزان تحصیلات:
۶. نشانی الکترونیکی:
۷. نشانی منزل یا محل کار:
۸. تلفن ثابت و همراه:
۹. متقاضی شرکت در بخش نمایش ‌نامه ‌های تألیفی/ نمایش‌نامه‌های ترجمه ‌شده به فارسی / پژوهش تألیفی ادبیات نمایشی/ پژوهش ترجمه‌ ی ادبیات نمایشی / استعدادهای تازه ی نمایش ‌نامه ‌نویسی:
این‌جانب با اطلاع از مفاد و شرایط فراخوان هشتمین دوره‌ی‌ انتخاب آثار برتر ادبیات نمایشی ایران با ارسال مدارک مورد نیاز، تقاضای خود را برای شرکت در این جشنواره اعلام می‌دارم و نسبت به مقررات آن متعهد می‌شوم.
نام و نام خانوادگی: تاریخ: امضا:
نشانی دبیرخانه: تهران، خیابان انقلاب، خیابان برادران مظفر جنوبی، نبش کوچه‌ی ماه، پاساژ آفتاب، طبقه‌ی اول، خانه‌ی تئاتر
تلفن: 23-66975721
روابط عمومی کانون نمایش نامه‌نویسان خانه‌ی تئاتر ایران

منتشرشده در اخبار

علی شمس ـ کارگردان تئاتر ـ چهار نمایشنامه‌ از آثار کمدی یک هنرمند ایتالیایی را برای اولین‌بار ترجمه و روانه بازار کرد.

به گزارش ایسنا، چهار نمایشنامه‌ «تیاتر کمدی»، «عروس ایرانی»، «رسم زن‌داری» و «بیمار قلابی» که آثاری از "کارلو گولدونی" هستند، در دو کتاب توسط نشر قطره منتشر شده و دو نمایشنامه‌ این نویسنده هم به زودی توسط نشر بیدگل منتشر خواهد شد.
به گفته شمس، کارگردان نمایش‌های «داستان‌های میان‌رودان» و «قلعه انسانات»، این ترجمه‌ها دست اول و انتخابی از ۱۶ کمدی برتر گولدونی هستند که تا به حال به فارسی برگردانده نشده بودند. همچنین مهمترین نمایشنامه‌ این دو کتاب «تیاتر کمدی» است که درحقیقت مانیفست کمدی نو در نمایشنامه‌نویسی رنسانس اروپا محسوب می‌شود.
این کارگردان جوان تئاتر که پیش‌تر نمایشنامه‌های «اگر شبی ازشب‌های تهران مسافری»، «ابوالهول»، «امینه» و «داستان‌های میان‌رودان و حیات‌النفوس» را نوشته و چاپ کرده است، درباره ترجمه‌های جدیدش می‌گوید: «تیاتر کمدی» مهم‌ترین اثر کارلو گولدونی در میان بیش از ۳۵۰ نمایشنامه‌ای است که او نوشته و در حقیقت می‌توان این کمدی را مهم‌ترین نمایشنامه‌ قرن هفدهم ایتالیا دانست.
او با اشاره به این‌که گولدونی بوطیقای خود را به طرزی خلاقانه در مدیوم نمایشنامه تحریر کرده است، اضافه می‌کند: «تیاتر کمدی» علی‌الاطلاق اولین نمایشنامه‌ جهان است که جغرافیای اصلی‌اش تئاتر و قهرمانانش خود تئاتری‌ها هستند. «تیاتر کمدی» را باید فن شعر کمدی رنسانس دانست؛ نمایشنامه‌ای که تاثیرش تا دو قرن بعد از خود و در آثار بزرگی همچون «امشب از خود می‌سازیم» و «شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده» پیداست.

به گفته شمس، «عروس ایرانی» نمایشنامه‌ای ناخوانده از گولدونی است که ماجرای آن در اصفهان دوره‌ صفوی می‌گذرد و آدم‌های قصه هم ایرانی هستند. اگرچه این نمایشنامه هرگز در میان آثار مطرح گولدونی قرار نگرفته، اما از جهت نگاه و فهمی که او از ما ایرانی‌ها در قرن هفدهم دارد، بسیار جذاب و جالب توجه است.
او یادآور می‌شود: دو نمایشنامه‌ «رسم زن‌داری » و «بیمار قلابی» همواره در زمره‌ ۱۶ کمدی برگزیده‌ گولدونی به حساب آمده‌اند. این دو در کنار کمدی‌هایی چون «یک نوکر و دو ارباب»، «مدیر مهمان خانه»، «دروغگو»، «بیوه زیرک» ، «کازانوا» ، «قلچماق‌ها»، «توصیه تصادقی»، «تیاتر کمدی» و ... از شاهکارهای او محسوب می‌شوند. همچنین خانواده و عشق دو کلیدواژه‌ پرتکرار گولدونی است که در این‌جا هم رعایت شده و «رسم زن‌داری» از محبوب‌ترین کمدی‌های اجراشده در تمام طول تاریخ شهر ونیز است.

منتشرشده در تازه های نشر

تمرین پنج انگشت» و «قواعد بازی» دو نمایشنامه است که نشر چترنگ اخیرا آن‌ها را روانه بازار کرده است.
به گزارش گروه فرهنگی آنا؛ این دو نمایشنامه به شرح زیر است:


تمرین پنج انگشت

این نمایشنامه نوشته پیتر شفر است که با ترجمه علیرضا جمالی‌منش و شیوا گرامی به انتشار رسیده. در پیشگفتار این کتاب، درباره این نویسنده اهل انگلستان آمده است: «نخستین نمایشنامه او «شورزار» نام داشت که در 1951 نوشته و در 1955 از روی آن فیلمی تلویزیونی ساخته شد. در پی این موفقیت شفر به نوشتن ادامه داد و موقعیت خود را به عنوان نمایشنامه‌نویس با نوشتن نمایشنامه «تمرین پنج انگشت» در سال 1958 تثبیت کرد...»
ماجرا در خانه‌ای ییلاقی شروع می‌شود و در توضیح اولین صحنه می‌خوانیم: «خانه ییلاقی خانواده هرینگتون در سافولک واقع شده است و برای تعصیلات آخر هفته از آن استفاده می‌کنند. طراحی و ساخت بخش‌های مختلف خانه به گونه‌ای انجام شده است که تماشاگران می‌توانند بسیاری از این بخش‌ها، یعنی اتاق نشیمن، سالن پذیرایی، پاگرد و اتاق درسی را که پالما در آن درسهایش را فرامی‌گیرد، هم‌زمان ببیند...»
خانم و آقای هرینگتون به همراه دو فرزند خود برای گذراندن تعطیلات، به خانۀ ییلاقی‌شان می‌روند. ورود والتر، پسر جوان آلمانی، به این خانه سرآغاز ماجراهای داستان است. ماجراهایی که اختلافات پنهان میان اعضای خانواده را به سطح می‌آورد. این نمایشنامه روایت درگیری پنج شخصیت است که در طول داستان، هویت و خواسته‌های خویش را به تدریج به مخاطب نشان می‌دهند.
در این نمایشنامه اتفاقات، حول معلم سرخانه تازه‌واردی است که دست بر قضا پیانیست ماهری نیز هست. «تمرین پنج انگشت» می‌تواند ایهامی از پنج شخصیت اصلی این داستان باشد که در کشاکش زندگی به لبه پرتگاه می‌رسند و به ناچار باید یک‌بار دیگر نقش خود را در صحنه زندگی با کلید‌های سفید و سیاه تمرین کنند. پنج شخصیت نمودی از پنج نگشت یک‌ دست هستند. پنج انگشتی که اختلافات بسیاری با هم دارند و بی‌هم توان زیستن‌شان نیست.»
این کتاب در 138 صفحه و با شمارگان هزار نسخه‌ای در مجموعه جهان تئاتر در نشر چترنگ به انتشار رسیده است.

 

قواعد بازی

نویسنده این نمایشنامه، لوئیجی پیراندللو است و با ترجمه کامران برادران در نشر چترنگ به انتشار رسیده؛ نماشنامه‌ای که در ایتالیا رقم می‌خورد و اتفاق‌ها در زمان حال رخ می‌دهند. پیراندللو(۱۸۶۷-۱۹۳۶) نمایشنامه‌نویس و رمان‌نویس ایتالیایی در سال ۱۹۳۴ برنده جایزه نوبل ادبیات شد. داستان‌های کوتاه او نیز شهرت زیادی دارد.
قواعد بازی در پرده اول اینگونه آغاز می‌شود: «پذیرایی آپارتمانِ سیلیا گالا که هوشندانه مبله شده است. در عقب صحنه، دری کشویی، دولنگه و سفید قرار دارد که پذیرایی را از اتاق نهارخوری جدا می‌کند. بالای در مزین به شیشه‌هایی قرمز است...»
نمایشنامه قواعد بازی داستان مردی به نام لئونه را روایت می‌کند که همسرش مدت‌هاست از او دوری گزیده است و به او خیانت می‌کند؛ اما لئونه به جای اینکه خشمگین شود، خود را از تمامی احساسات بشری تهی می‌کند و این سرآغاز فاجعه‌ای می‌شود که بر تمامی شخصیت‌های نمایش تأثیر می‌گذارد. قواعد بازی داستان مردمانی است که در پی امیال خود می‌دوند و دست آخر، تجسد خشونت‌بار این امیال از پای درشان می‌آورد. نمایشنامه پیراندللو دوزخی است از خشونتی ناب، خشونتی که خود را به صورت خواننده می‌کوبد و مدهوشش می‌کند.
این نمایشنامه در 102 صفحه و با شمارگان هزار نسخه‌ای در مجموعه جهان تئاتر نشر چترنگ منتشر شده است.

منتشرشده در تازه های نشر

کالیگولا نام یکی از امپراطورهای رم است بعد از مرگ خواهر، دچار تحول و نگرشی متفاوت به زندگی می شود. بعد از این اتفاق سه روز غیب می شود و وقتی به قصر باز می گردد درباره روزهای نبودنش می گوید: «تنها راه تحمل زندگی به دست آوردن ناممکن و چیزهایی است که متعلق به این دنیا نباشد، برای همین او به دنبال به دست آودن ماه بوده است.» راهکارهای او برای رسیدن به سه ناممکن؛ ماه، خوشبختی و ابدیت از او یک امپراطور خونخوار و بیرحم ساخت.

کامو موضوع نمایشنامه را زندگی امپراطوری قرار می دهد که تغییر شخصیتی او در حد اغراق آمیزی به تحریر درآمده است.
پیش از مرگ خواهر شخصیت او آرام، تابع، صاحب هنر و اهل شعر و شاعری است. مرگ او را دچار تغییر جدی می کند. کالیولا بعدِ از دست دادن خواهر طغیاگر و ظالم می شود!
از نظر روانشناسی مرگ 4 مرحله دارد که باید از آن گذر کرد در غیر این صورت انسان دچار آسیب روانی می شود. این مراحل؛ انکار، خشم، غم و پذیرش است. که کامو با پرداختن به زندگی این امپراطور رومی مرحله انکار و خشم را به خوبی نشان می دهد.
واماندگی کالیگولا و عبور نکردن از این مراحل از موجودی آرام یک طغیانگر می سازد. و شخصیت او بسیار دستخوش تغییر می شود. شخصیت از کلمه یونانی (persona) لاتین (personality) گرفته شده است به معنی نقابی که یونانیان قدیم در نمایش های خود به چهره می گرفتند. چهره هایی که در موقعیت های مختلف تغییر می کنند. به طور مثال یک روز در نقش آرام و یک روز در نقش شرور. نقابی که در زندگی شخصی، هر انسانی با آن مواجه است.
نمایشنامه کالیگولا تحلیل خوبی از روانکاوی است و تأییدی بر این نکته که نابسامانی ها، عدم تعادل در جهان فردی و اجتماعی تأثیر موثری در تیپ شخصیتی دارد. و معنای ثبات به شکل غیر قابل تغییر بودن از بین می رود.
آلبرکامو با قلم هنرمندانه ای نمایشنامه کالیگولا را در سال ۱۹۴۴ نوشت. نمایشنامه ای روانشناسانه ای که کامو با دنیای پوچ و بی منطق کالیگولا مفاهیم ذهنی و نگرش فکری خود را به خوبی نشان میدهد. در این نمایشنامه کامو محدودیت های شخصت «بیگانه» -شخصیتی که در انتظار مرگ است- و یا «سیزیف» که او نیز در محدودیت انسانی زندگی می کند را می شکند و از هویت جدیدی می نویسد. کالیگولا جوان است و آزادی را حق مسلم خود می داند، طغیانگر محض است و تلاش می کند به یک الهه تبدیل می شود. تجسم و خواسته ای پوچ که در نهایت با طغیان زیردستان از بین می رود. اما یک خط ارتباطی مشترک با دیگر آثارش دارد و آن هم ارائه مفاهیم طغیان و پوچی است.
شخصیت پردازی کامو به گونه ای است که تا آخر نمایشنامه هیچ کجا حس انزجار و تنفر دائمی نسبت به کالیگولا وجود ندارد. کامو با رفتارهای ظالمانه کالیگولا، فطرت شاعرمآبانه و علاقه مند او به هنر را کتمان نمی کند و نگاه خاکستری خود را به ذهن مخاطب نیز منتقل می کند.
از سوی دیگر کامو با توجه به چند خدایی بودن رومیان، تصویری ارائه می دهد که در دنیای بدون ارزش های مطلق هیچ کس کاملا گناهکار یا بی گناه نیست .
نگرش سیاسی کامو نیز در این اثر به چشم می خورد: کالیگولا نمادی از حکومت های توتالیتر است. شخصیتی که حکومت و مردم را کاملاً درقبضه خود می بیند و با فرض الهه بودن، خود را صاحب اختیار مرگ و یا امکان زندگی مردمان می بیند. تا جاییکه پسر جوان یکی از سران قصر را می کشد و دلیل آن را خیرخواهی بیان می کند. او به گفته خود می خواهد پیرمرد از هراس مرگ پسرش خلاص شود. او حتی معشوقه اش را با دستان خود خفه می کند تا او نیز در استرس مرگ نباشد. برای خودش هم مرگ پر از ترس است ترس از فراموش شدن و رسیدن به پوچی زندگی. چنانچه در پرده چهارم كالیگولا كه می داند بزرگان برای كشتنش می آیند روبه روی آینه ای ایستاده است. او می داند دیگر ماه را به دست نمی آورد. می داند به نهایت رسیده و از این نهایت می ترسد و این ترس او را به یاد تحقیری كه سال ها دیگران را كرده می اندازد و ... نهایتا به احساس خلأ می رسد. زمانی كه بزرگزادگان به سمت او حمله برده و او را مورد ضربات اسلحه هایشان قرار می دهند، فقط می گوید: «هنوز زنده ام.» و به این ترتیب می خواهد یکی از آرزوهای "غیر ممکن" ( ماه، خوشبختی و ابدیت) را برآورده کند.
كامو خود درباره نمایشنامه اش می گوید: «كالیگولا مردی است كه شور زندگی او را تا جنون تخریب پیش می راند. مردی كه از بس به اندیشه خود وفادار است وفاداری به انسان را از یاد می برد. كالیگولا همه ارزش ها را مردود می شمارد. اما اگر حقیقت او در انكار خدایان است، خطای او در انكار انسان است.
کامو در این نمایشنامه داستان را با شخصیتی شروع می کند که قبل از «مرگ خواهر» طبیعی با روحی لطیف است. نمایشنامه تحلیل دقیقی از تأثیرات حوادث بر انسان است.

جلسه بازخوانی نمایشنامه "کالیگولا" پنج شنبه ششم آبان ماه در محل کتابخانه هشت بهشت با حضور علاقه مندان به کتاب و کتابخوانی برگزار شد.
مریم هویدی

منتشرشده در رویداد ها

دوازدهمین جلسه بازخوانی کتابخانه هشت بهشت، ششم آبان ماه 1395 میزبان قلم نویسنده نمایشنامه معروف "کالیگولا" خواهد بود.

کالیگولا یکی از امپراتورهای بدنام و سادیسمی روم بود که ارزشی برای جان انسانها قائل نبود. شهروندان رومی، حتی آنهایی که پول و قدرت داشتند، در هراس از ظلم کالیگولا زندگی میکردند. 

آلبر كامو براساس داستان زندگی این امپراطور یکی از پرمخاطب ترین نمایشنامه ها را نوشت.
براساس آنچه در نمایشنامه آمده سرگذشت كالیگولا كاملا متكی بر اسناد تاریخی است. آلبر كامو كامو در سال 1938، هنگامی كه هنوز مقیم الجزایر بود، آن را نوشت. سپس در سال 1945 آن را اصلاح و در پاریس به صحنه برد كه با استقبال كم نظیری مواجه شد. در سال 1958 تغییراتی اساسی در آن داد، بعضی قسمت ها را حذف و صحنه هایی را به آن اضافه كرد. كالیگولا روایت امپراتوری نیمه دیوانه در روم است. این امپراتور پس از مرگ خواهر و معشوقه اش در وسیلا سه روز غیبت می كند. پس از سه روز یك شخصیت غیرقابل باور و غیرممكن به قصر باز می گردد. پرده دوم نمایشنامه زمانی است كه سه سال از آ ن بازگشت گذشته و كالیگولا به یك هیولا یا به عبارتی یك امپراتور جانور خوی مستبد مبدل شده كه در دربار خود تنهاست و فقط همسرش «كائسونیا» در كنارش مانده است. او به مقامات و بزرگزادگان اهانت می كند. زمانی كه با تخت روان به بیرون شهر می رود آنها را مجبور به دویدن دنبال تختش می كند، اموال آنها را مصادره، پدران و حتی پسران آنها را بدون هیچ دلیل خاصی می كشد و ...
كالیگولا معتقد است كه در سرتاسر امپراتوری روم تنها شخصی است كه آزاد است و آمده تا این كه آزادی را به دیگران نیز بیاموزد و همچنان بر این باور است كه با این آزادی، آزمون بزرگی آغاز می شود...

منتشرشده در اخبار

نمایشنامه‌ «وقتی ما مردگان سر برداریم» با ترجمه‌ بهزاد قادری از سوی نشر بیدگل منتشر شد.

به گزارش خبرگزاری ایبنا، «وقتی ما مردگان سر برداریم» آخرین اثر هنری هنریک ابیسن است. این نمایشنامه، از نظر سبک نگارش بسیار غنی است و به‌نظر می‌رسد که در مقایسه با دیگر آثار ایبسن در شخصیت‌پردازی و ایجاد دنیایی وهم‌آلود قدرتمندتر است. این نمایشنامه داستان نسبتا سرراستی دارد. این نمایشنامه به‌تازگی با ترجمه‌ای از بهزاد قادری از سوی نشر بیدگل روانه بازار کتاب شده است.

در«وقتی ما مردگان سر برداریم» ماجرا از این‌ قرار است که مجسمه‌سازی مشهور به نام روبک، بعد از سال‌ها زندگی در خارج از کشور همراه همسر جوانش، مایا به زادگاهش بازگشته است.

آن‌ها در هتل محل اقامتشان با شخصی به نام اولفهایم که شکارچی خرس است، برخورد می‌کنند. در ادامه مایا همراه اولفهایم به شکار می‌رود. روبک با زنی مرموز سفیدپوش به نام ایرنا را ملاقات می‌کند که سال‌ها قبل، اولین و تنها مدل روبک و الهام‌بخش شاهکار اصلی‌اش، مجسمه‌ «روز رستاخیز» بوده است. پس از کشمکش‌هایی بین آن‌ها و بحث بر سر گذشته، روبک قبول می‌کند که همراه ایرنا به کوه برود. وقتی، آن دو به سمت کوه حرکت می‌کنند، بهمن می‌آید و نمایش تمام می‌شود.

در این روایتِ سرراست، کشمکش اصلی نمایش بین شخصیت روبک و ایرنا شکل می‌گیرد. با اتمام شاهکار روبک، ایرنا و روبک از هم دور شده‌اند اما به‌نظر می‌رسد، در تمام این سال‌ها در جست‌وجوی یکدیگر بوده‌اند. حالا ایرنا خود را مرده می‌پندارد و به روبک نیز می‌گوید که او هم مرده است، اما آن‌ها همچنان در تلاش هستند تا به یکدیگر برسند.

در صحنه پایانی، در حالی‌که اولفهایم و مایا به دنبال زندگی از کوه پایین می‌روند، روبک و ایرنا به‌سوی سرنوشتی نامعلوم (شاید مرگ)، از کوه بالا می‌روند؛ با این توضیح، نمایشنامه«وقتی ما مردگان سر برداریم» می‌تواند تقابلی از زندگی و مرگ باشد.

در صفحه 91 «وقتی ما مردگان سر برداریم» می‌خوانیم:

«روبک: (با نگاهی پرسش‌گرانه) که چی؟
ایرنا: که ما مردگان سر برداریم.
روبک: (با اندوه سر تکان می‌دهد.) اون وقت چی دستگیرمون می‌شه؟
ایرنا: می‌فهمیم که هیچ‌وقت زندگی نکرده‌یم.
(از تپه پایین می‌رود. راهبه برای او راه را باز می‌کند و بعد به دنبال او راه می‌افتد. استاد روبک بی‌حرکت کنار جوی آب می‌نشیند.)
مایا: (پژواک آواز خواندنش از بالای کوه شنیده می‌شود.)
آزادم و آزادم و آزاد! دیگر نمی‌شوم اسیر زندان،
چون مرغکی از قفس پریده
آزادم وآزاد!»

نخستین چاپ نمایشنامه «وقتی ما مردگان سر برداریم» نوشته هنریک ایبسن با ترجمه بهزاد قادری با شمارگان یک‌هزار نسخه در 114 صفحه به بهای 9 هزار و 500 تومان در سال 1395 از سوی نشر بیدگل منتشر شده است.

منتشرشده در تازه های نشر
چهارشنبه, 10 شهریور 1395 09:39

رونمایی کتاب نمایشنامه‌ حمید جبلی

کتاب نمایشنامه‌ «دوستان بامحبت» نوشته حمید جبلی 20 شهریورماه در تئاترشهر رونمایی می‌شود.

به گزارش ایسنا، جشن رونمایی از کتاب نمایشنامه‌ «دوستان بامحبت» نوشته حمید جبلی که توسط انتشارات پریا به چاپ می‌رسد، همزمان با شصت و هفتمین زادروز رضا ژیان - هنرمند فقید -، شنبه بیستم شهریورماه از ساعت ۱۸:۳۰ تا ۲۰ در سالن اصلی تئاتر شهر برگزار می‌شود.
این نمایشنامه سال 77 توسط زنده‌یاد رضا ژیان اجرا شده است.

منتشرشده در اخبار
صفحه1 از2